W poszukiwaniu "polskiego Wersalu" | GOOD IDEA

 

Targ na Pociejowie

 

Warszawa - targ na Pociejowie.

Mal. J. P. Norblin (1795).

Pociejów – nazwa pałacu i jurydyki, następnie kolejnych bazarów i skupisk ludności żydowskiej w Warszawie, z czasem synonim tandetnego przepychu, taniego kiczu (elegant z Pociejowa) i prowincjonalizmu. Także potoczna nazwa targowiska.

Pierwotnie był to pałac Warszyckich, a następnie Pociejów, sąsiadujący od zachodu z Marywilem, a następnie także położona wokół tego pałacu jurydyka warszawska u zbiegu ulic Senatorskiej i Wierzbowej, będąca jednym ze skupisk ludności żydowskiej, ponieważ tu nie obowiązywał przywilej de non tolerandis Judaeis, wydany dla Warszawy przez książąt mazowieckich, a potwierdzony w 1527 r. przez Zygmunta I Starego. W latach 50. XVIII w. powstało w Pociejowie targowisko. Wprawdzie w 1785 r. usunięto Żydów z jurydyk Leszno, Pociejów, Tłomackie, ale już w 1778 właściciel Pociejowa − szambelan królewski Tomasz Adam Uruski − sprowadził ich ponownie do jurydyki.

W końcu XVIII w. Pociejowem nazywano kramnicę przerobioną na polecenie Uruskiego (1778–1785) z ww. pałacu Pociejów oraz sąsiednie sklepy pomiędzy ul. Senatorską a Nowosenatorską (obecnie Moliera). Stał się on groźną konkurencją dla Marywilu. Ok. 1808 r. po rozebraniu dawnego pałacu Pociejowskiego oraz tamtejszych kramów utworzono ogród, a następnie, w 1818 r. również niewielki plac zwany Pociejowskim, gdzie w latach 1825−1832 znalazł swoją lokalizację gmach Teatru Wielkiego i Plac Teatralny.

Na terenie Pociejowa doszło do antyżydowskich tumultów 19 kwietnia i 16 maja 1790 r. i pogromu 16 czerwca 1805 r., o podłożu głównie ekonomicznym. W 1816 roku na tyłach ulic Królewskiej i Marszałkowskiej w miejscu późniejszej kamienicy Hersego powstało targowisko przeniesione z Pociejowa. W 1820 roku teren na nowo został zadrzewiony i otrzymał nazwę placu Zielonego (obecnie plac Jana Henryka Dąbrowskiego).

Strona na Wikipedii

Artykuł na Żydowski Instytut Historyczny

Krakowski Rynek w XIII wieku

Kraków - rekonstrukcja zabudowy placu rynkowego 

na początku XIV wieku wg P. Opalińskiego.

Kraków - rekonstrukcja wschodniej pierzei rynku z drugiej połowy XIII wieku, 

opracował P. Opaliński, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.

Źródło

Rekonstrukcja Wawelu

Kraków - rekonstrukcja wzgórza Wawelskiego z końca XIII wieku.

Źródło

Kraków - rekonstrukcja wzgórza Wawelskiego 

z XII wieku od strony południowej, Cracovia 3d.

Źródło

Rekonstrukcja średniowiecznego Konina

Rekonstrukcja średniowiecznego Konina 

z Muzeum Okręgowego w Koninie.

Źródło

Rekonstrukcja Kazimierza

Rekonstrukcja Kazimierza z połowy XVII wieku 

od strony południowej, Cracovia 3d.

Źródło

 

Poznań w średniowieczu

Rekonstrukcja średniowiecznego Poznania od strony bramy Wrocławskiej, 

model w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.

Źródło

Panorama Torunia

Panorama Torunia w 1631. Ryt. J. Hoffmann.

Źródło

Krakowski Barbakan w XVII wieku

Kraków - Brama Floriańska z Barbakanem w połowie XVII wieku. 

Rys. J. Gumowski.

Źródło

Krakowskie bramy

Kraków - bramy Sławkowska i Floriańska. 

Fragment panoramy Brauna i Hogenberga z 1618 roku.

Źródło

Fortyfikacje Torunia

Fortyfikacje Torunia przed 1800 r.

Źródło

Twierdza Wisłoujście

Plan twierdzy Wisłoujście w Gdańsku w 1577 r. 

Źródło

Plan twierdzy Wisłoujście w Gdańsku - od lewej 1639 i 1648 r.

Źródło

Plan twierdzy Wisłoujście w Gdańsku na początku XVIII wieku.

Źródło

Plan twierdzy Wisłoujście w Gdańsku 1776 r.

Źródło

Strona na Wikipedii
Strona na Muzeum Gdańska
Strona Historia Trójmiasto

Lwowskie portale

Portal domu Anczowskich.

Odrzwia z domu niegdyś "Pod Matką Boską".

Odrzwia w sieni domu nr. 7 w Rynku.

Odrzwia w sieni domu nr. 25 w Rynku. 

Portal domu nr. 20 przy ulicy Ormiańskiej. 

Portal domu Sztancla Szolca. 

Grafiki z "Sztuka lwowska w XVI i XVII wieku : architektura i rzeźba".

Źródło

Warszawa - bramy Nowego Miasta (1673)

Widok pomiarowy trzech bram nowomiejskich w Warszawie z roku 1673 

dołączony do Starożytności Warszawskich.

Źródło

Warszawski amfiteatr według Glogera

Dawny amfiteatr na rogu ulic Brackiej i Chmielnej.

Źródło

Wersja kolorowana przez Gemini. 

Amfiteatr, budowla murowana lub drewniana z ławkami do siedzenia, piętrowo wzniesionemi, otaczająca widownię (arenę), a przeznaczona dla widzów. Grecy nie znali amfiteatrów, dopiero Rzymianie poczęli je budować najpierw z drzewa, a potem murowane, zwykle w kształcie elipsy. Największym amfiteatrem na świecie było tak zwane colosseum w Rzymie, które mogło pomieścić 80 tysięcy widzów. W Warszawie wybudował król Stanisław August w ogrodzie Łazienkowskim niewielki amfiteatr, ze sceną na wyspie, dla przedstawień teatralnych i baletowych. — Reprodukowana tu (na str. 47) bardzo rzadka rycina (ze zbiorów p. Matjasa Bersona) przedstawia „amfiteatr“ warszawski, zbudowany w końcu XVIII wieku na rogu ulic Brackiej i Chmielnej (dziś № 27). Był to właściwie cyrk, który przetrwał do połowy XIX wieku, nazywany powszechnie w mowie potocznej warszawian szczwalnią, a to z powodu, że pierwotnie przedstawiano tu nieraz szczucie niedźwiedzi zgrają brytanów.

Encyklopedia Staropolska Zygmunta Glogera

Artykuł na Polska niezwykła

Zamek Królewski w Warszawie

Zamek królewski w Warszawie (1656).

Fragment panoramy z 1840 r.

Źródło

Fortyfikacje Lwowa

Lwów - umocnienia Bramy Krakowskiej w XVII wieku.
(Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa wg. Janusza Witwickiego 1938 r).

Lwów - umocnienia Bramy Halickiej w XVII wieku.
(Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa wg. Janusza Witwickiego 1938 r).

Fortyfikacje Lwowa w XVII wieku. Niski Zamek przy Wałach Hetmańskich.
(Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa wg. Janusza Witwickiego 1938 r).

Fortyfikacje Lwowa w XVII wieku. Wały Bosackie o wschodzie Księżyca. 

(Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa wg. Janusza Witwickiego 1938 r).

Źródło

Fortyfikacje Lwowa w XVII wieku. Obwarowania Furty Bosackiej koło Baszty Prochowej.

(Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa wg. Janusza Witwickiego 1938 r).

Źródło

Spichlerze według Glogera

Śpichlerz
(Encyklopedia Staropolska Zygmunta Glogera)

Śpichrz (z niem. i łaciny Spicker, Speicher), po polsku: żytnica, sół, sołek – budynek przeznaczony do zsypywania zboża. Mączyński w słowniku swoim z r. 1564 pisze: „Sół, granarium, szpichlerz, gdzie żyto zsypują”. Długosz podaje, że w r. 1225 ks. Władysław, syn Ottona, czyli Odonicz popalił w Miedźwiedziu wielkopolskim spichrze książęce swego stryja Władysław a Laskonogiego czyli wielkiego. Gdy zboże stron lubelskich przeznaczone do spławu wywożono do Kazimierza, pobudowano tam nad Wisłą kilkanaście śpichlerzy, z których dwa przedstawiamy tu podług rysunku Andriollego. Drugi rysunek tegoż malarza jest widokiem starego śpichlerza w Sandomierzu. Trzeci rysunek przedstawia starodawny śpichlerz drewniany, który stał niegdyś na podwórzu klasztoru pp. norbertanek krakowskich na Zwierzyńcu, w r. 1878 rozebrany i przeniesiony do wsi Luborzycy w Królestwie Polskiem. Wogóle rysunków spichlerzy drewnianych polskich z w. XVI – XVIII zebraliśmy jeszcze znaczną ilość, których pomieszczenie nastąpi w zamierzonem przez nas wydaniu osobnego dzieła o budownictwie drewnianem dawnej Polski.

Warszawa według Canaletta - widoki różne

Widok Warszawy od strony Pragi (fragment). 

Mal. B. Bellotto 1770 r.

Widok Warszawy od strony Pragi (fragment). 

Mal. B. Bellotto 1770 r.

Warszawa - od lewej: Pałac Kazimierzowski, koszary Kadetów. 

Fragment "Widok Warszawy z tarasu Zamku Królewskiego". 

Mal. B. Bellotto (lata 70-te XVIII wieku).

Warszawa - Pałac Błękitny (lata 70-te XVIII wieku). 

Mal. B. Bellotto.

Warszawa - Arsenał przy ul. Długiej (lata 70-te XVIII wieku). 

Mal. B. Bellotto.

Kamienica Johna przy Krakowskim Przedmieściu 

(widok od strony obecnego Placu Zamkowego). 

Mal. B. Bellotto (Canaletto), lata 70-te XVIII wieku.

Warszawa według Canaletta - na Krakowskim Przedmieściu

Warszawa - Krakowskie Przedmieście (1778).

Mal. B. Bellotto.

Warszawa - przed kościołem Św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu. 

Mal. B. Bellotto (fragment, 1778).

Warszawa - scena uliczna na Krakowskim Przedmieściu. 

Z lewej karoca dwuprzężna. Z prawej grupa kuglarzy. 

Mal. B. Bellotto (1770).

Warszawa - scena uliczna na Krakowskim Przedmieściu. 

Mal. B. Bellotto (1770).