Mikołaj Leon Sapieha

Mikołaj Leon Sapieha herbu Lis (ur. 1644, zm. 1685) - uczestnik bitwy 

pod Wiedniem, kolejno: kasztelan wołyński i wojewoda bracławski.

 

Mikołaj Leon Sapieha herbu Lis (ur. 1644, zm. 1 lutego a 10 czerwca 1685) – wojewoda bracławski, kasztelan wołyński w 1677 roku, starosta owrucki w latach 1660–1684, rotmistrz królewski w 1664 roku. Był synem Jana Fryderyka, bratem Pawła Franciszka i Kazimierza Władysława.

W 1664 r. objął po ojcu chorągiew kozacką. Brał udział w zakończonej klęską wojsk koronnych bitwą pod Brahiłowem w grudniu 1666 r., gdzie jego oddział poniósł duże straty. W 1667 r. posłował na sejm. Ze swoją chorągwią walczył w bitwie pod Chocimiem. W kampanii 1676 r. stał na czele chorągwi pancernej. W 1677 r. został kasztelanem wołyńskim, a w 1683 r. wojewodą bracławskim. Na czele chorągwi pancernej brał udział w bitwie pod Wiedniem. Uczestniczył w obu kampaniach roku 1684. Był również starostą owruckim.

Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego z województwa kijowskiego w 1669 roku. W 1674 roku był elektorem Jana III Sobieskiego z województwa brzeskolitewskiego, podpisał jego pacta conventa.

Zmarł pomiędzy 1 lutego, kiedy to przekazano jego chorągiew pancerną Grzegorzowi Antoniemu Ogińskiemu, a 10 czerwca 1685. Nie angażował się w działania polityczne, będąc do śmierci wierny swojemu ukochanemu wodzowi, Janowi Sobieskiemu.

Strona na Wikipedii

Jan Jonston

Portret Jana Jonstona - miedzioryt Christiana Romsteta (1673).

Źródło

Jan Jonston (ur. 3 września 1603 w Szamotułach, zm. 8 czerwca 1675 w Składowicach) – polski przyrodoznawca, historyk, filozof, pedagog, lekarz, pisarz medyczny i przyrodniczy; swoje prace publikował jako Joannes Jonstonus. Europejską rangę naukową zyskał jako autor prac z dziedziny historii naturalnej, a jego dzieła były tłumaczone i wielokrotnie wznawiane.
Był synem szkockiego imigranta Simona Johnstona (zm. 1618), który był kalwinem i w 1596 roku wraz z dwoma braćmi - Gilbertem oraz Franciszkiem uciekł ze Szkocji przed prześladowaniami religijnymi. Wraz z Franciszkiem osiadł w Polsce poślubiając w 1601 roku mieszczkę szamotulską Annę Becker (zm. 1617). W 1603 roku ze związku tego urodził się Jan Jonston. Para miała również drugiego syna Aleksandra.
Jan Jonston urodził się w 1603 roku w Szamotułach leżących wówczas w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Przez prawie całe życie związany był z Wielkopolską i czuł się Polakiem. Wielokrotnie pisał o sobie w dokumentach i dziełach spisanych po łacinie „Polonus”, „Lesnense” lub „Scoto-Polonus”. Świadczą o tym m.in. własnoręczne wpisy uczonego zachowane w księgach immatrykulacyjnych zagranicznych uczelni gdzie studiował: Polonus, medicinae studiosus w Groningen, Scoto-Polonus medicinae, philosophiae et atrium collentissimus we Franeker.
Od 1611 uczył się przez trzy lata w szkole braci czeskich w Ostrorogu, skąd przeniósł się do gimnazjum ewangelickiego w Bytomiu Odrzańskim, gdzie uczył się w latach 1616–1617. Kontynuował naukę w gimnazjum Toruniu (1619–1623), skąd wyniósł doskonałą znajomość języka hebrajskiego. W latach 1623–1625 studiował w Szkocji (w St. Mary’s College na Uniwersytecie w St Andrews) język hebrajski, filozofię i teologię. Osiadł w Lesznie, gdzie pracował jako nauczyciel prywatny oraz gimnazjalny. Wiele podróżował po Europie (Włochy, Francja) i doskonalił swoje wykształcenie we Frankfurcie nad Odrą, Lipsku, Wittenberdze, Berlinie, Groningen, Franeker (od 1629 studia medyczne), Lejdzie (1630, 1632–1633), Londynie (1631) i Cambridge (1631, 1634). Powrócił do Leszna w 1632, wkrótce został lekarzem nadwornym wojewodzica Bogusława Leszczyńskiego oraz lekarzem miejskim miasta Leszna (nosił oficjalny tytuł Archiater et Civitatis Lesnensis Physicus Ordinarius). 
W roku 1632 uzyskał doktorat z medycyny na uniwersytecie w Lejdzie i potwierdził w tym samym roku w Cambridge. Jego osiągnięcia badawcze znalazły uznanie i otrzymał propozycje objęcia katedr na uniwersytetach (w Deventer w 1631, we Frankfurcie nad Odrą w 1642, w Heidelbergu w 1642, w Lipsku w 1663), ale żadnej nie przyjął. 
Po spaleniu protestanckiego Leszna przez wojska polskie w czasie potopu szwedzkiego opuścił ziemie Rzeczypospolitej i w 1656 przeniósł się do swojego majątku w Składowicach koło Lubina. Tam też zmarł 8 czerwca 1675; jego zwłoki kilka miesięcy później przewieziono do Leszna. Jonston stworzył wybitne dzieła typu encyklopedycznego. Zgłębiał filozofię, teologię oraz nauki przyrodnicze – szczególne zasługi ma w dziedzinie entomologii, botaniki i ornitologii. Był też pierwszym polskim autorem, którego praca była popularyzowana w Japonii i miała wpływ na kształtowanie się wiedzy o historii naturalnej w tym kraju już w czasach sioguna Yoshimune Tokugawy.

Strona na Wikipedii
Artykuł na Hrabia Tytus
Artykuł na Laboratorium
Opracowanie Bronisława Świderskiego

Jan Jonston (ok. 1650). 
Ryt. Matthäus Merian Młodszy. 

Strona tytułowa "Historiae naturalis” (1653)/

Źródło

Jan Stanisław Jabłonowski

Jan Stanisław Jabłonowski.

Źródło

Jan Stanisław Jabłonowski herbu Prus III (ur. 1669, zm. 28 kwietnia 1731 we Lwowie) – chorąży wielki koronny od 1687, wojewoda wołyński od 1693, wojewoda ruski od 1697, kanclerz wielki koronny w latach 1706–1709, generał ziem ruskich, starosta mościcki, pisarz polityczny i poeta, kawaler (hiszpańskiego) orderu Złotego Runa. Jako senator wziął udział w sejmach 1696, 1697 (I), 1697 (II).

Był synem wojewody ruskiego Stanisława Jana Jabłonowskiego i Marianny z Kazanowskich herbu Grzymała. Ożenił się z Joanną Marią de Béthune, córką Franciszka Gastona de Béthune, siostrzenicą królowej Marii Kazimiery. U schyłku XVII wieku należał do najbliższego otoczenia króla Jana III Sobieskiego.

Został wychowany przez jezuitów we Lwowie i w Pradze. Po studiach w latach 1685–1687 wyjechał razem z bratem w podróż po Europie Zachodniej. Najdłużej przebywali w Paryżu, gdzie w 1686 ogłosili rozprawę matematyczną. W 1687 został chorążym wielkim koronnym; w 1693 r. wojewodą wołyńskim, a w 1697 r. ruskim. W latach 1706–1709 kanclerz wielki koronny. W latach 80. i 90. przy boku ojca brał udział w wojnach z Turcją i Tatarami. Poseł sejmiku halickiego na sejm 1690 roku, sejm zwyczajny 1692/1693 roku, poseł sejmiku wiszeńskiego na sejm nadzwyczajny 1693 roku.

Był członkiem konfederacji sandomierskiej 1704 roku. W czasie III wojny północnej, po detronizacji Augusta II w 1704 roku, był wysuwany do tronu. Stanisław Leszczyński mianował go kanclerzem wielkim koronnym (lata 1706–1709). Przebywał ponad rok w Saksonii, dłuższy czas w Wielkopolsce i na Litwie. W walkach o tron między Augustem II Mocnym, a Stanisławem Leszczyńskim wystąpił początkowo po stronie Augusta, lecz już w roku 1706, po detronizacji Augusta II, przechodzi do obozu Stanisława Leszczyńskiego, który mianował go kanclerzem wielkim koronnym (lata 1706–1709). Po upadku Leszczyńskiego, nadal prowadził akcję na rzecz jego, albo Franciszka Rakoczego – jako kandydata do tronu polskiego. Był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 roku. W 1713 przygotowywał spisek detronizacyjny Augusta II. Przy pomocy interwencji Turcji i Tatarów zamierzał przywrócić władzę króla Stanisława Leszczyńskiego. 7 sierpnia 1713 został aresztowany i osadzony w saskiej twierdzy Königstein, gdzie przebywał do 1716. W 1717 Sejm niemy przywrócił mu wolność i urzędy, Jabłonowski wycofał się jednak zupełnie z życia politycznego i oddał się praktykom religijnym oraz literaturze dewocyjnej. Okres ten okazał się bardzo płodny dla niego jako dla literata. Jednak po upływie pewnego czasu pozostawał w kręgu dworu Augusta II, nie przerywając swoich kontaktów ze Stanisławem Leszczyńskim. Odznaczony Orderem Orła Białego.

Jan Stanisław był aktywny na polu fundacji artystycznych, przygotowując własnoręcznie projekty i inwencje. Przebudował w latach 1718–1730 pałac we Lwowie, zamek w Podkamieniu koło Rohatyna oraz zamek w Mariampolu, gdzie zgromadził pokaźną kolekcę malarstwa. Fundował kościół bernardyński we Fradze, kościoły parafialne w Podkamieniu i Mariampolu. Wystawił okazały pomnik swemu ojcu w kościele jeziuitów lwowskich.

Był pisarzem politycznym i religijnym oraz przeciwnikiem Augusta II Mocnego. Do jego szerzej znanych utworów należą Skrupuł bez skrupułu (1730, piąte wyd. 1779, przedruk. 1858), uważany za prekursorski względem myśli politycznej oświeceniowej oraz Ezop nowy polski (1731, wyd. trzecie 1767), zawierający w sobie zbiór bajek pt. Sto i oko bajek, dość popularny w XVIII wieku (wyd. 1731). Sparafrazował też Telemacha (1726) Fénelon'a. Pozostawił po sobie dwa rękopiśmienne pamiętniki. Pierwszy to Pamiętnik (wyd. przez Bielowskiego w 1862) bliżej kreślący obraz stosunków politycznych po śmierci Jana III Sobieskiego i w początkach rządów Augusta II. Pozostał po nim prywatny diariusz, wydany w połowie XIX wieku jako Dziennik (wyd. przez Chomętowskiego w 1865). Jego druga część, niewydana, a obejmująca lata 1718–1725, spoczywa w zbiorach Biblioteki Narodowej[8]. Przypisuje mu się także diariusz wydarzeń, związanych z elekcją Augusta II. Pośród pisarzy polskich XVIII wieku lokuje się Jabłonowski z wielu względów na pograniczu schyłkowego baroku i oświecenia.

Strona na Wikipedii

Zygmunt Gonzaga Myszkowski

 

Portret Zygmunta Gonzagi Myszkowskiego.  

Miedzioryt Aegidiusa Sadelera z ok. 1615 roku.

Źródło

Zygmunt Gonzaga Myszkowski (ur. ok. 1562 roku, zm. w 1615 roku w Bassano koło Trydentu) - marszałek wielki koronny, doradca króla Zygmunta III Wazy, założyciel Ordynacji Myszkowskich,  starosta wiślicki (1600) i goszczyński (1605), starosta nowokorczyński od 1600 roku.

Był synem Zygmunta z Przecisowa i Beaty Przerembskiej, bratem Jana i Piotra oraz bratankiem biskupa Piotra Myszkowskiego. W 1575 roku wraz z bratem Janem studiował na uniwersytecie w Heidelbergu. Wychowywany w wyznaniu kalwińskim, po śmierci ojca opiekę nad młodym Myszkowskim przejął stryj biskup krakowski Piotr Myszkowski, który skłonił jego oraz jego brata Piotra do konwersji na katolicyzm. Przejście na wiarę katolicką miało uroczysty charakter; w listopadzie 1578 roku, w kościele Dominikanów w Krakowie, nastąpiło oficjalne odprzysiężenie obu braci Myszkowskich od wiary ewangelicko-reformowanej. Następnie został wysłany na nauki do kolegium jezuickiego w Sienie, gdzie przebywał na dworze księcia Franciszka. 

Po śmierci stryja Piotra w 1591 roku, odziedziczył Myszkowski po biskupie krakowskim, poza sporymi sumami pieniężnymi, dwa duże kompleksy dóbr: pińczowski oraz chroberski. W 1592 roku w pobliżu Pińczowa, założył nowe miasto Mirów. Rok później uzyskał od króla pozwolenie na drugi jarmark w Pińczowie. W latach 1593–5 administrował żupy solne krakowskie. W 1596 roku Myszkowski wraz z bratem Piotrem otrzymał od papieża Klemensa VIII tytuł margrabiego, a w 1597 roku, podczas pobytu w Mantui, obaj bracia Myszkowscy zostali adoptowani do rodu Gonzagów.
Na arenie politycznej Myszkowski pojawił się po raz pierwszy w 1587 roku, kiedy to podpisywał uchwały woj. krakowskiego na okazowaniu w Proszowicach. W 1588 roku otrzymał starostwo piotrkowskie, które kilka lat później porzucił na rzecz bardziej dochodowego – korczyńskiego. W 1593 roku został posłem województwa krakowskiego na sejm. W 1598 roku, już jako margrabia, został kasztelanem wojnickim. Od 1601 roku związał się z obozem regalistów; w 1603 roku dzięki protekcji biskupa kujawskiego, Jana Tarnowskiego oraz osobistemu wyborowi króla, otrzymał Myszkowski urząd marszałka wielkiego koronnego; po śmierci prymasa Tarnowskiego w 1604 roku faktycznie kierował sprawami państwa. Jako zaufany powiernik Zygmunta III Wazy jeździł Myszkowski do Rzymu, do papieża, oraz do Pragi, do cesarza Rudolfa II Habsburga, prowadząc tajne pertraktacje w sprawie małżeństwa króla z arcyksiężniczką Konstancją, siostrą zmarłej żony Zygmunata III – Anny. Pod koniec 1605 roku w Grazu zawarł Myszkowski ślub z arcyksiężniczką w zastępstwie króla. 7 października 1606 roku podpisał ugodę pod Janowcem. Podczas rokoszu sandomierskiego należał do obozu stronników królewskich, a po przegranej rokoszan opowiedział się za okazaniem łaski przeciwnikom. W 1608 roku wyruszył Myszkowski w podróż gdzie na zagranicznych dworach dementował dyskredytujące Zygmunta III Wazę plotki szerzone przez rokoszanina Janusza Radziwiłła; w Rzymie spotkał się z papieżem Pawłem V, w Paryżu gościł na dworze Henryka IV, w Londynie złożył wizytę królowi Jakubowi I. Po powrocie do kraju w 1609 roku rozpoczął Myszkowski przygotowania do wyprawy zbrojnej na Moskwę; pragnął panowania Wazów w Cesarstwie Rosyjskim oraz odzyskania przez nich tronu szwedzkiego.
Myszkowski był przeciwnikiem demokracji; propagował reformę ustroju w duchu absolutystycznym poprzez likwidację izby poselskiej oraz ograniczenie liczebne senatu do 51 wojewodów, duchownych, przednich kasztelanów i urzędników koronnych. Władza monarchy miała być także wzmocniona ekonomicznie poprzez reformę zarządu królewszczyzn i zakaz wywożenia annat biskupich za granicę.

Margrabia był wielkim miłośnikiem i propagatorem kultury i sztuki włoskiej (przez szlachtę przezywany był nawet "włoszkiem"). Na dwór królewski sprowadzał włoskich malarzy, rzeźbiarzy i muzyków; kupował dla Zygmunta III Wazy płótna włoskich mistrzów. Otoczony przez Myszkowskiego szczególną opieką Pińczów, stał się skupiskiem włoskich kamieniarzy, rzeźbiarzy i sztukatorów. Właśnie w Pińczowie mieszkał i miał swój warsztat kamieniarski Santi Gucci, królewski rzeźbiarz i architekt, któremu to Myszkowski zlecił wykonanie projektów rozbudowy i przebudowy w stylu manierystycznym zamku pińczowskiego oraz budowy kaplicy św. Anny, którą wzniesiono na pamiątkę jubileuszu 1600 roku. Po śmierci Gucciego jego warsztat kamieniarski wzniósł dla Myszkowskiego słynną łaźnię pińczowską, fontannę na pińczowskim rynku oraz kaplicę-mauzoleum przy kościele Dominikanów w Krakowie.

Strona na Wikipedii

Portret Zygmunta margrabiego Gonzaga - Myszkowskiego.

Źródło

Jerzy Klejna

Jerzy Klejna

Źródło

Jerzy Klejna herbu Wilcza Głowa (ur. ok. 1624 Prusach, zm. w 1689 w Wiesiółce pod Wałczem) – dragon, pułkownik w zawodowej służbie królów Polski, służył w walkach przeciw powstaniu Chmielnickiego, w czasie wojny polsko-rosyjskiej (1654-1667), pod rozkazami Stefana Czarnieckiego w trakcie potopu szwedzkiego oraz brał udział w bitwie pod Chocimiem. W 1662 r. otrzymał tytuł szlachecki.

W roku 1641 służył w pułku dragonów pruskich w stopniu porucznika. Pułk ten został wysłany do Polski jako część wojsk autoramentu cudzoziemskiego.

Walczył nad Żółtymi Wodami i pod Korsuniem w 1648 roku przeciwko Kozakom i Tatarom Chmielnickiego. Brał udział w bitwie pod Zborowem w 1649 roku, gdzie polskie wojska zdążające na odsiecz Zbarażowi zostały zaskoczone przez Tatarów i Kozaków.

W 1651 walczył pod rozkazami hetmana Stefana Czarnieckiego pod Beresteczkiem. Brał czynny udział w wojnie polsko-rosyjskiej (1654-1667) i w bitwie pod Czarnym Ostrowem w 1657 roku przeciwko Rakoczemu.

Od 1655 roku bronił Polski przed Szwedami pod rozkazami Jana II Kazimierza Wazy. Po bitwie pod Żarnowem 16 września 1655 roku. Jako żołnierz wojska kwarcianego wraz z jednostkami króla Jana Kazimierza walczył pod murami klasztoru w Częstochowie z rokoszanami Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. Uczestniczył jeszcze w wielu innych bitwach w czasie potopu szwedzkiego. Po bitwie pod Warką w marcu 1656 roku awansowano go do stopnia kapitania dragonów i powierzono dowództwo chorągwi. Walczył do końca potopu, czyli do 1660 roku.

20 lutego 1662 roku sejm walny sześcioniedzielny – na wniosek króla Jana Kazimierza – nobilitował kapitana Jerzego Klejna, za zasługi wojenne, do stanu szlacheckiego, nadając mu herb Wilcza Głowa. W roku 1663 Klejna ożenił się z pruską szlachcianką Anną Simon, córką Daniela Simona burmistrza nowego miasta Wałcza.

Rok później już major Jego Królewskiej Mości Jerzy Klejna potwierdził swoje przywileje szlacheckie w księgach grodzkich Wałcza. W 1664 roku król Jan Kazimierz nadał mu wieś Wiesiółkę koło Wałcza wraz z okoliczną ziemią. Jerzy Klejna wraz z Anną Simon osiedlili się w Wiesiółce.

Przez kilka lat spokoju, pomiędzy 1668 a 1672 rokiem, urodziło im się sześcioro dzieci (Jan Ludwik, Anna Katarzyna, Antoni, Zygmunt, Manhus, nn Klejna). W 1669 roku starosta nowodworski Wojciech Konstanty Breza wezwał szlachtę powiatu wałeckiego – w tym majora Jerzego Klejna – na pospolite ruszenie podczas wolnej elekcji Wiśniowieckiego pod Warszawą.

W 1673 roku już podpułkownik Jerzy Klejna wyruszył na kolejną bitwę – pod Chocimiem. Po tym sukcesie militarnym Klejna pozostał już w Wiesiółce.

Zmarł w 1689 roku. Został pochowany pod podłogą kościoła w Skrzatuszu koło Wałcza. W 1694 roku zmarła Anna Simon. Sukcesorem po nich został Jan Ludwik Klejna – major wojsk koronnych.

Źródło

 

Prymas Henryk Firlej

Prymas Henryk Firlej.

Źródło

Henryk Firlej z Dąbrowicy herbu Lewart (ur. 1574 roku w Balicach, zm. 25 lutego 1626 roku w Skierniewicach) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1624–1626, podkanclerzy koronny w latach 1613–1618, referendarz wielki koronny w 1605 roku, prepozyt płockiej kapituły katedralnej w latach 1607–1617 oraz biskup płocki w latach 1617–1624, prepozyt komendatoryjny miechowski w 1612 roku, scholastyk krakowski w 1594 roku, sekretarz królewski w 1596 roku, kanonik sandomierski do 1614 roku. 
Syn marszałka wielkiego koronnego Jana Firleja i Barbary Mniszech herbu własnego. Ochrzczony w młodości jako kalwinista. Po śmierci ojca matka i bracia wychowali go na katolika. Brat przyrodni podskarbiego Jana Firleja, Mikołaja, Piotra i Andrzeja.
Studiował początkowo w Ingolstadzie i Grazu u jezuitów, później w Padwie i Rzymie[4]. W Rzymie wszedł do familii papieża Klemensa VIII, został jego pokojowcem, prałatem domowym, referendarzem obojga sygnatur, protonotariuszem apostolskim i hrabią rzymskim. W Rzymie w 1595 roku przyjął święcenia subdiakonatu. W 1596 roku wrócił do Polski z nuncjuszem papieskim i z polecenia papieża trafił do kancelarii koronnej. W 1598 roku przyjął święcenia prezbiteratu. W czasie Rokoszu Zebrzydowskiego w 1606 roku wspierał króla. 7 października 1606 roku podpisał ugodę pod Janowcem.
Pomiędzy latami 1617–1624 z jego inicjatywy wybudowano wczesnobarokowy pałac biskupów płockich w Broku nad Bugiem. W 1625 rozpoczął przebudowę w stylu barokowym kolegiaty łowickiej. Wzniósł kościół w Ciernicach oraz jedną z kaplic przy kościele Dominikanów w Lublinie.
Karierę zawdzięczał pochodzeniu oraz protekcji króla i papieża, trzeba też zwrócić uwagę na jego wykształcenie i łagodny charakter, a także splendor jakim się otaczał. Zmarł w 1626 roku w Skierniewicach i pochowany został w kolegiacie łowickiej w cynowym sarkofagu.

Artykuł na Prymas Polski
Strona na Wikipedii

Krzysztof Stefan Sapieha

Krzysztof Stefan Sapieha.

Źródło

Krzysztof Stefan Sapieha (ur. 1590, zm. 9 kwietnia 1627 w Dubrowlanach) – pisarz wielki litewski, starosta lidzki, mścisławski i wilkijski. Był synem Hrehorego, bratankiem Lwa, bratem Aleksandra Dadźboga. Ochrzczony jako kalwinista, po śmierci ojca dostał się na wychowanie stryja Lwa, który wysłał swoich bratanków do kolegiów jezuickich, co doprowadziło do ich rychłej konwersji na katolicyzm. 

Ożenił się z Anną z Hołowczyńskich Sapiehą. Był ojcem Mikołaja Krzysztofa. Wraz z bratem stryjecznym Janem Stanisławem uczył się w latach 1603–1605 w Kolegium Jezuitów w Braniewie. Dalszą naukę kontynuowali za granicą w Würzburgu, Frankfurcie nad Menem i Paryżu. Do kraju powrócił w 1608. Brał udział w wyprawie smoleńskiej 1609–1611. W 1613 posłował na sejm. W 1614 otrzymał starostwo lidzkie. W 1616 posłował na sejm. W 1617 roku był marszałkiem Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1621 roku otrzymał starostwo mścisławskie oraz pisarstwo litewskie. Poseł województwa mścisławskiego na sejm warszawski 1626 roku.

Strona na Wikipedii

Jan Stanisław Zbąski.

Źródło

Jan Stanisław Zbąski herbu Nałęcz (ur. 1629, zm. 21 maja 1697) – biskup warmiński w latach 1688-1697, administrator apostolski diecezji sambijskiej, archidiakon gnieźnieński, prezydent Trybunału Głównego Koronnego w 1671 roku, kanonik kapituły kolegiackiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie od około 1670 roku, kanonik gnieźnieński, kanonik krakowski i sandomierski, dziekan łowicki, opat komendatoryjny sulejowski, ambasador Rzeczypospolitej w Państwie Kościelnym w 1687 roku, kanclerz królowej Marii Kazimiery.

Strona na Wikipedii

Strona na Encyklopedii Warmii i Mazur

 

Biskup Jan Stanisław Zbąski.

Źródło

Płyta nagrobna Jana Zbąskiego. 

Mal. J. K. Wojnarowski.

Źródło

Panorama Torunia

Panorama Torunia w 1631. Ryt. J. Hoffmann.

Źródło

Krakowski Barbakan w XVII wieku

Kraków - Brama Floriańska z Barbakanem w połowie XVII wieku. 

Rys. J. Gumowski.

Źródło

Kazimierz Leon Sapieha

Portret Kazimierza Leona Sapiehy. 

Zbiory Zamku Królewskiego na Wawelu.

Źródło

Kazimierz Leon Sapieha (syn Lwa) herbu Lis (ur. 15 lipca 1609 w Wilnie, zm. 19 stycznia 1656 w Brześciu) – marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie w 1637 roku, podkanclerzy litewski od 1645, marszałek nadworny litewski od 1637, pisarz wielki litewski i sekretarz królewski od 1631, ekonom brzeski od 1649 roku. Był synem Lwa, bratem Jana Stanisława i Krzysztofa Michała.

Po początkowej nauce w domu i Akademii Wileńskiej został wysłany w 1621 wraz z bratem Krzysztofem Michałem na studia zagraniczne, głównie w Monachium i Ingolstadcie. W 1624 brat zachorował na gruźlicę, co spowodowało powrót obu Sapiehów do domu. Po krótkim leczeniu brata ponownie udali się na zachód Europy, tym razem na uniwersytet w Lowanium, gdzie immatrykulował się w 1627. Resztę roku spędzili w Brukseli, po czym przenieśli się do Włoch, studiując w Bolonii (1628) i Padwie (1629). Postępująca choroba brata zmusiła ich w 1629 do powrotu do kraju.

Posłował na sejm 1631, w lipcu tego roku otrzymał tytuł sekretarza królewskiego a 22 września pisarstwo wielkie litewskie. W tymże czasie został zatrudniony przy porządkowaniu archiwum Rzeczypospolitej. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 16 lipca 1632 roku. Poseł na sejm konwokacyjny 1632 roku z powiatu słonimskiego. Podpisał pacta conventa Władysława IV Wazy w 1632 roku. Jako poseł na sejm koronacyjny 1633 roku wszedł w skład komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojska. Poseł na sejmy ekstraordynaryjne 1635 i 1637 roku. W styczniu 1635 posłował do Moskwy w celu zaprzysiężenia przez cara pokoju w Polanowie. W maju 1637 otrzymał marszałkostwo nadworne litewskie. W 1648 został przez umierającego Władysława IV wyznaczony na jednego z czterech egzekutorów testamentu.

W latach 1648-1651 przebywał głównie w otoczeniu króla, biorąc udział w interwencji zbaraskiej, zakończonej ugodą w Zborowie, a także w bitwie pod Beresteczkiem. Cały czas był w konflikcie z Januszem Radziwiłłem, mając nadzieję na uzyskanie buławy wielkiej litewskiej. Uczestniczył w większości sejmów w latach 1652-1655. Zdecydowanie przeciwstawił się ugodzie Janusza Radziwiłła z Karolem X Gustawem. Jesienią 1655 w okolicach Brześcia Litewskiego koordynował działania szlachty uciekającej przed Rosjanami i Szwedami, będąc jednym z pierwszych i głównych ognisk oporu w tamtych rejonach. Jego aktywność malała wraz z pogarszającym się stanem zdrowia, dopiero jednak po klęsce pod Wierzchowiczami w listopadzie 1655 zgodził się formalnie przyjąć protekcję szwedzką. Był uczestnikiem konfederacji tyszowieckiej w 1655 roku. Na początku 1656 otrzymał polecenie od Jana Kazimierza posłowania do cara Aleksego w celu negocjacji pokojowych. Polecenia tego nie mógł już wypełnić, umierając w Brześciu 19 stycznia 1656 roku.

Strona na Wikipedii

Portret Kazimierza Leona Sapiehy (XVII wiek).

Źródło

Kazimierz Leon Sapieha.

Ryt. P. Landry (1663).

Źródło

Hetman Krzysztof II Radziwiłł

Krzysztof Radziwiłł. Portret nieznanego autora (ok. 1733).

Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.

Źródło

Krzysztof II Radziwiłł herbu Trąby (ur. 22 marca 1585, zm. 19 listopada 1640 w Świadości) – książę z birżańskiej linii Radziwiłłów, hetman polny litewski od 1615, kasztelan i wojewoda wileński od 1633, hetman wielki litewski od 1635, marszałek sejmu konwokacyjnego 1632 roku. Wyznawca i protektor kalwinizmu na Litwie, wódz.

W młodości u boku ojca uczestnik wojny ze Szwecją za Gustawa Adolfa. Pierwszy raz samodzielnie dowodził broniąc Inflant w 1608 roku podczas wojny ze Szwecją w latach 1600–1611. Był marszałkiem koła poselskiego sejmiku generalnego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1615 i 1618 roku. Poseł na sejm 1606 roku, sejm 1615 roku, sejm 1618 roku z powiatu wiłkomierskiego, poseł na sejm 1616 roku z powiatu nowogródzkiego, poseł na sejm zwyczajny 1623 roku. Poseł powiatu słonimskiego na sejm 1620 roku. Poseł powiatu nowogródzkiego na sejm 1624 roku i sejm nadzwyczajny 1626 roku. Poseł powiatu wiłkomierskiego na sejm 1625 roku, sejm zwyczajny 1626 roku, sejm nadzwyczajny 1629 roku. Poseł na sejm zwyczajny 1629 roku z powiatu upickiego. Poseł powiatu lidzkiego na sejm 1631 roku. Poseł na sejm konwokacyjny 1632 roku z powiatu wileńskiego.

Walczył w wojnie z Rosją 1609-1618. Podczas walk ze Szwedami w latach 1617-1618 wykazał się energią i talentem, odzyskując większość utraconych wcześniej twierdz.

Podczas wojny ze Szwecją w latach 1621-1626, mając tylko kilkuset ludzi, nie zdołał w 1621 roku obronić Ryg. W 1622 roku odparł pod Mitawą atak przeważających sił szwedzkich, którymi dowodził sam Gustaw Adolf. Choć odzyskał Kurlandię, podpisał rozejm ze Szwecją i od tego momentu zaczął się jego konflikt z królem Zygmuntem III Wazą. Przywódca antykrólewskiej opozycji na Litwie za panowania Zygmunta Wazy, pomijany przy rozdawaniu wakansów.

Poseł powiatu wiłkomierskiego na sejm warszawski 1626 roku[9]. Poseł województwa nowogródzkiego na sejm toruński 1626 roku (nie przybył). Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 16 lipca 1632 roku. Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa wileńskiego w 1632 roku, podpisał jego pacta conventa.

Wyróżnił się w wojnie smoleńskiej 1632–1634 z Rosją. Przez kilka miesięcy na czele słabej Armii Wielkiego Księstwa Litewskiego operował wokół oblężonego Smoleńska, kilkakrotnie wprowadzając do twierdzy posiłki i zaopatrzenie. Śmiałymi działaniami dał czas na nadejście głównej armii polskiej króla Władysława IV. Po nadejściu odsieczy brał udział w osaczeniu rosyjskiej armii i doprowadzeniu jej do kapitulacji. Następnie przeprowadził śmiały rajd jazdy w głąb terytorium Rosji. Nagrodzony buławą wielką litewską zbliżył się do dworu. Z zastrzeżeniami popierał wojenne plany Władysława IV.

Był przez całe życie gorliwym ewangelikiem reformowanym i hojnym patronem Jednoty Wileńskiej, która nazywała go "panem i pierwszym po Bogu obrońcą." W przeciwieństwie do wielu magnatów uczestniczył w synodach kalwińskich - był dyrektorem synodów w 1614 i 1627. O jego ochronę zabiegały także kościoły kalwińskie w Koronie.

Bardzo ciężko przeżył proces o zbór wileński w 1640 roku w którym wyrokiem królewskim Władysław IV nie tylko nie ukarał sprawców napadu na zbór, ale nakazał jego przeniesienie za mury miejskie i zakazał czynności duszpasterskich pastorom w obrębie miasta. Uczestniczył jako świadek ze strony swoich współwyznawców w dekrecie o wykonaniu wyroku. Zdaniem współczesnych zmarł załamany obrotem sprawy.

Jego przywiązanie do kalwinizmu było powodem, że Zygmunt III Waza, latami blokował jego nominację do senatu. Do tego ostatniego awansował go dopiero Władysław IV Waza.

Strona na Wikipedii

Opracowanie Urszuli Augustyniak

Krzysztof Radziwiłł.

Ryt. W. Delff (1639).

Źródło

Krzysztof Radziwiłł.

Portret nieznanego autora z XVII wieku. 

Źródło

Marcin Ruar

Marcin Ruar (niem. Martin Ruar(ius), pseudonim: Aretius Crispinus, ur. w 1589 w Krempe (Holsztyn), zm. w 1657 w Straszynie koło Gdańska) – działacz reformacyjny braci polskich, propagator unitarianizmu i tolerancji religijnej m.in. w Polsce, pisarz, duchowny i teolog.

Syn luterańskiego nauczyciela, studiował w Altdorf bei Nürnberg, gdzie zapoznał się z poglądami Socyna i przyjął unitarianizm, następnie ukończył studia prawnicze w Lejdzie. Wszechstronnie wykształcony, znający biegle wiele języków, odbył liczne podróże (Dania, Francja, Włochy, Niderlandy i kraje niemieckie), propagując antytrynitaryzm. Zyskał opinię jednego z najbardziej wykształconych ludzi swojej epoki. Zaproponowano mu stanowisko profesora w Cambridge, jednak odrzucił tę korzystną propozycję, żeby nie być zmuszonym do wyrzeczenia się swojej wiary. W 1614 przyjechał do Polski i był przez rok rektorem Akademii Rakowskiej, jednak zrezygnował, bo nie odpowiadały mu rygory zawodu wykładowcy.

Wyjechał do Gdańska, gdzie był duchownym w zborze braci polskich (wygłaszał kazania w języku niemieckim dla nowych konwertytów). Wyróżniał się liberalnymi poglądami, nie był doktrynerem i usiłował pogodzić mennonitów z remonstrantami. Ożenił się z bogatą mieszczką gdańską i nawrócił żonę, jej rodzinę, znajomych i wielu gdańszczan. Te sukcesy nie uszły uwagi rajców miejskich, którzy w większości należeli do miejscowego Kościoła luterańskiego. Za wzorem polskiego Sejmu (który wygnał braci polskich z Rakowa), rajcy skazali w 1638 Ruara na banicję po 7 latach pobytu w Gdańsku. Jednak Ruar jako prawnik zażądał oficjalnego procesu sądowego, powoływał się też na poparcie polskich magnatów – protektorów braci polskich. Argumentował, że doktryna jego wiary, niesłusznie nazywana „arianizmem”, bazuje w rzeczywistości na Biblii. Rajcy odwołali banicję pod warunkiem zaprzestania działalności misyjnej.

Po pięciu latach Ruar uzyskał od króla Władysława immunitet w Gdańsku. Zaczął ponownie z sukcesem nawracać gdańskich mieszczan, co w 1643 spowodowało kolejne skazanie go na banicję z miasta. Ruar uciekł do Warszawy, gdzie starał się uzyskać poparcie dla swojej sprawy, argumentując, że jego banicja jest początkiem prześladowań religijnych w Polsce. Mimo że pozwolono mu wrócić do Gdańska, to jednak wolał mieszkać poza miastem, w Straszynie, gdzie spędził resztę życia, pisząc wiele dzieł, propagujących jego wiarę, korespondując i opiekując się gdańskim zborem.

Strona na Wikipedii

Andrzej Firlej

Andrzej Firlej.

Źródło

Andrzej Firlej herbu Lewart (ur. ok. 1583 – zm. 1649) – wojewoda sandomierski w 1649 roku, kasztelan bełski w latach 1638-1649, rotmistrz królewski od 1611 roku.

Syn Andrzeja Firleja i Barbary z Kozińskich księżnej Zbaraskiej, wdowy po Jerzym; wnuk Jana.

Studiował w Heidelbergu w latach 1601–1604, Bazylei w latach 1604-1606, Genewie w 1605 roku, Orleanie w 1606 roku, Paryżu w 1606 roku.

Był gorliwym wyznawcą kalwinizmu i właścicielem Kocka, gdzie spora część mieszkańców wyznawała kalwinizm. Tam utrzymywał razem z żoną szkołę kalwińską, oraz zbór. Jako spadkobierca Anny Hojskiej, fundatorki klasztoru poczajowskiego, w 1623 najechał go, obrabował cerkiew klasztorną i skradł ikonę Matki Bożej. W 1648 Kock uległ spaleniu przez Kozaków, a kościół przejęli katolicy. Firlej wybudował wtedy nowy, murowany budynek zboru, który pod patronatem jego żony istniał do jej śmierci w 1661 roku.

W początkach 1649 na sejmie koronacyjnym mianowany decyzją Jana Kazimierza wbrew oporom izby poselskej jednym z trzech regimentarzy, czasowo zastępujących wziętych do niewoli hetmanów wielkiego Potockiego i polnego Kalinowskiego. W lipcu i sierpniu 1649 z królewskiej nominacji był dowódcą wojsk broniących Zbaraża w trakcie jego oblężenia. Po ugodzie zborowskiej wyprowadził wojsko ze Zbaraża na leże zimowe. Jesienią 1649 roku był wraz ze Stanisławem Lanckorońskim wyznaczony do komisji, której zadaniem była likwidacja długów wojskowych. Król Jan Kazimierz w uznaniu jego zasług mianował go wojewodą sandomierskim po Władysławie Dominiku Zasławskim, który zwolnił ten urząd zostając wojewodą krakowskim.

Źródło

Krzysztof Wiesiołowski

Krzysztof Wiesiołowski. Portret nieznanego autora ze zbiorów 

Narodowego Muzeum Sztuki Republiki Białorusi.

Źródło

Krzysztof Wiesiołowski herbu Ogończyk (zm. 19 kwietnia 1637) – marszałek wielki litewski od 1635, marszałek nadworny litewski od 1619, krajczy wielki litewski od 1620, marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie obradującego od 15 stycznia do 26 lutego 1609 roku i marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie obradującego od 13 lutego do marca 1618 roku, ciwun wileński w latach 1610–1637, horodniczy grodzieński w 1623 roku, stolnik litewski w 1604 roku, podstoli litewski w 1600 roku, leśniczy przełomski, starosta suraski, mielnicki, wasilkowski, berżnicki, dzierżawca kleszczelski, ekonom grodzieński, horodniczy grodzieńsk.

Odziedziczył starostwo tykocińskie jeszcze za życia swojego ojca. Po jego śmierci otrzymał także dzierżawy, tj. starostwa: mielnickie, suraskie, ekonomię grodzieńską, leśnictwo nowodworskie. Własnym kosztem wystawiał chorągwie wojskowe i wielokrotnie odznaczał się męstwem na polu walki. 7 października 1606 roku podpisał ugodę pod Janowcem. Poseł na sejm zwyczajny 1613 roku. W czasie elekcji 1632 roku został sędzią generalnego sądu kapturowego. 
Po śmierci swej przybranej 19-letniej córki Gryzeldy Wodyńskiej ofiarował swoje dobra dziedziczne białostockie z przeznaczeniem na wzmocnienie obronności zamku Tykocińskiego oraz w 1633 roku ufundował kościół i klasztor Brygidek w Grodnie, a także następujących kościołów: kościół parafialny (drewniany) w Dąbrowie (obecnie Białostockiej), kościół w Chodorówce, Łunie, Kwasowie, Zawadach oraz Dolistowie. Przyczynił się także do budowy ołtarza św. Sebastiana w klasztorze oo. Bernardynów w Tykocinie, który powstał w podzięce Panu Bogu za ocalenie rodziny królewskiej. (Krzysztof Wiesiołowski gościł na zamku tykocińskim króla Zygmunta III wraz z rodziną i jego najbliższym otoczeniem. Miało to miejsce między 14 listopada 1630 roku a 8 lutego 1631 roku. Król schronił się na zamku Tykocińskim przed zarazą). Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 16 lipca 1632 roku. Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa trockiego w 1632 roku, podpisał jego pacta conventa. Częstym gościem na zamku Tykocińskim (począwszy od roku 1632) u Krzysztofa Wiesiołowskiego bywał także Król Władysław IV, który przejeżdżał tędy w drodze na Litwę. Kilka lat przed śmiercią Krzysztof Wiesiołowski wraz z żoną, Aleksandrę z Sobieskich zamieszkał w Kamiennej pod Dąbrową Białostocką, prowadząc pustelnicze życie i spędzając czas na pokucie. 

Wierny stronnik Zygmunta III. Walczył z rokoszanami i dowodził w wielu wyprawach przeciw Turkom, Szwedom i Carstwu Rosyjskiemu. Fundator i dobroczyńca licznych kościołów i klasztorów. W Tykocinie założył przytułek dla weteranów, co znalazło odbicie w konstytucji sejmowej z 1633. Cały swój majątek zapisał na rzecz dobra publicznego.

Strona na Wikipedii

Janusz Tyszkiewicz

 

Portret Janusza Tyszkiewicza h. Leliwa, 

wojewody kijowskiego.

Źródło

Janusz Tyszkiewicz z Łahojska (ur. 1590, zm. 1649) – wojewoda kijowski w latach 1630-1648, starosta żytomierski w latach 1629-1649, znaczny magnat, wojskowy, i polityk Rzeczypospolitej Obojga Narodów, starosta śniatyński. marszałek sejmiku żytomierskiego w 1629 roku, rotmistrz wojska kwarcianego w 1627 roku. Poseł kijowski na sejm 1623 roku. Jako senator wziął udział w sejmach: 1632 (I), 1632 (III), 1645, 1648 (II) i 1649 roku. Syn Teodora Fryderyka i Zofii z Zasławskich. W 1620 roku wziął udział w wyprawie cecorskiej i trafił do niewoli tureckiej. Cztery lata później z własnym oddziałem Ukraińców koni 400 i piechoty 100 walczył z Tatarami pod Martynowem. W 1629 roku bronił Kijowszczyzny przed ordą krymską i nogajską pod Stefanem Chmieleckim. 
Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa kijowskiego w 1632 roku. W 1641 roku wyznaczony został senatorem rezydentem. Był elektorem Jana II Kazimierza w 1648 roku z województwa kijowskiego, podpisał jego pacta conventa.

Strona na Wikipedii

Konstanty Jacek Lubomirski

 

Konstanty Jacek Lubomirski ok. 1638 r. 

Ze zbiorów Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

źródło

Książę Konstanty Jacek Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża, (1620-1663) – polski magnat, właściciel Jarosławia, poseł, krajczy koronny (1658), podczaszy koronny królewski (od 1658) i starosta sądecki.

Syn Stanisława Lubomirskiego, wojewody krakowskiego i Zofii Ostrogskiej (1595–1622). Był jednym z trzech synów Stanisława, odziedziczył pałac w Pełkinie i zarządzał dobrami wiśnickimi wraz z braćmi Jerzym Sebastianem (marszałkiem wielkim koronnym i hetmanem polnym) oraz Aleksandrem Michałem (wojewodą krakowskim).
Poseł na sejm 1645 roku. Poseł sejmiku proszowickiego na sejm ekstraordynaryjny 1647 roku. W 1648 r. poślubił Domicellę Barbarę Lubomirską ze Szczawińskich.
Wyznaczony komisarzem do rady wojennej w 1648 roku. Poseł na pierwszy sejm 1652 roku z województwa krakowskiego. W roku 1654 w sądeckim kościele franciszkanów pw. Narodzenia NMP, z fundacji Konstantego Jacka Lubomirskiego powiększona została kaplica Przemienienia Pańskiego. Był fundatorem kościoła oo. reformatów w Jarosławiu. Jako właściciel Jarosławia wydał 29 czerwca 1650 r. rozporządzenie, mocą którego: „flisacy okolic Jarosławia, a więc z Szówska, Manasterza i Nielepkowic mają obowiązek zatrzymywania swoich statków w porcie jarosławskim i w razie potrzeby bronić miasta swoją armatą, pod karą konfiskaty statków i towaru”.
Był sławnym dowódcą w czasie wojen z Kozakami, Szwecją, Siedmiogrodem i Rosją. Jego siedzibą jako starosty grodowego była też Biała Cerkiew, gdzie w 1651 r. stoczono bitwę z Kozakami. W 1655 r. wojska szwedzkie mimo obrony zajęły zamek w Nowym Wiśniczu, a opuszczając po rocznym pobycie obrabowały go. Był uczestnikiem konfederacji tyszowieckiej w 1655 roku. Zmarł bezpotomnie w 1663 r.

Strona na Wikipedii

Jan Sebastian Szembek

 

Jan Sebastian Szembek.

Mal. A. Manyoki (po 1713).

Źródło

Jan Sebastian Szembek herbu Szembek (zm. 8 kwietnia 1731 w Kupiskach) – kanclerz wielki koronny od 1712 do 1731 roku, wielkorządca krakowski w 1709 roku, podkanclerzy koronny w 1702 roku, referendarz koronny w latach 1699–1702, starosta biecki w latach 1695–1706, starosta grudziądzki, lubaczowski, różański, starosta łomżyński w 1706 roku, wielkorządca krakowski w latach 1706-1709, administrator żup krakowskich w 1703 roku.
W 1697 roku był elektorem Augusta II Mocnego z województwa krakowskiego, podpisał jego pacta conventa. Poseł na sejm zwyczajny 1701 roku i sejm z limity 1701-1702 roku z województwa krakowskiego. W styczniu 1702 roku podpisał akt pacyfikacji Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Oddawszy się bezwzględnie na służbę Augusta II, zajął niebawem w jego otoczeniu pierwsze miejsce, zostając referendarzem wielkim koronnym w 1699 roku, później podkanclerzym koronnym i faktycznym kierownikiem polityki królewskiej. Po abdykacji Augusta II okazał mu najstalszą wierność, w 1712 roku nagrodzony kanclerstwem koronnym. Pełnił też urząd marszałka sejmu obradującego w Warszawie od 22 grudnia 1701 do 6 lutego 1702.
Był członkiem konfederacji sandomierskiej 1704 roku. Był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 roku.

Strona na Wikipedii

Atanazy Miączyński

Atanazy Miączyński

Rycina z albumu J. Łoskiego pt. „Jan Sobieski, jego rodzina, towarzysze broni i współczesne zabytki", Warszawa 1883; Biblioteka Narodowa.

Atanazy Walenty Miączyński herbu Suchekomnaty (ur. w 1639 roku – zm. w 1723 roku w Zawieprzycach niedaleko Lublina) – wojewoda wołyński w latach 1713-1723, podskarbi nadworny koronny w latach 1688-1713, krajczy koronny w latach 1687-1688, łowczy koronny w latach 1684-1687, wielkorządca krakowski od 1 lipca 1689 roku do 30 czerwca 1692 roku, starosta krzepicki w latach 1677-1723, starosta łosicki w latach 1681-1723, starosta łucki w latach 1682-1723, pułkownik w 1683 roku, administrator olbory olkuskiej w latach 1692-1695, leśniczy sokólski w latach 1682-1685.

Brał udział w bitwie pod Chocimiem 11 listopada 1673 na czele nadwornej chorągwi tatarskiej, gdzie został ciężko ranny. Wraz z objęciem tronu przez Jana III Sobieskiego, który przyjaźnił się z Atanazym, zaczęły spływać kolejne zaszczyty. Został pierwszym dworzaninem i łożniczym. W 1675 roku na czele 2500 koni pokonał chana Nuradyna, za co został mianowany (1676) pułkownikiem J.K.Mci. Wiadomo również, że podczas sejmu koronacyjnego 14 lutego 1676 dopuścił do używania herbu Suchekomnaty Grzegorza Bogdańskiego, który odznaczył się w bitwach. 

Tego samego roku (1676) otrzymał także chorągiew pancerną, walczył wraz z nią m.in. pod Żurawnem. 20 lutego 1677 roku starostwo krzepickie wraz z hutami żelaza, po Jerzym Prażmowskim (wojewodzie płockim). W 1711 roku odstąpił to starostwo swojemu synowi Piotrowi. 2 kwietnia 1681 roku król przyznał mu starostwo łosickie po zmarłej Emerencynie Pacowej. To starostwo przekazał drugiemu synowi Antoniemu. Jeszcze tego samego roku został mianowany starostą grodowym łuckim.

We wrześniu 1683 roku wziął udział w bitwie pod Wiedniem. Stał na czele pułku, składającego się z trzech chorągwi (w tym dwóch jego braci Andrzeja i Stanisława) oraz oddziału dragonii. Wedle tradycji rodzinny Miączyńskich to chorągwie Atanazego zdobyły namioty Kara Mustafy. Dowodził pościgiem za cofającymi się wojskami tureckimi spod Wiednia. W październiku brał udział w bitwach pod Parkanami. W pierwszej z nich osłaniał króla przed niebezpieczeństwem. Według legendy rodzinnej za waleczność cesarz Leopold I mianował go hrabią S.I.R. Tytuł ten jednak nie znajduje potwierdzenia w żadnych źródłach.

Rok później 17 czerwca 1684 roku został łowczym wielkim koronnym (po Bogusławie Fredrze, następcom Atanazego był Andrzej Gembicki). Uczestniczył w dwóch wyprawach hetmana Jabłonowskiego na Bukowine (1685, 1691). Brał udział również w dwóch wyprawach mołdawskich z królem (1686, 1691). W 1689 został mianowany przez króla Jana III Sobieskiego podskarbim nadwornym koronnym (po zmarłym Michale Florianie Rzewuskim).

W 1695 roku walczył z Turkami pod Lwowem. Z synem hetmana Jabłonowskiego (ten dysponował ok. 6 tysiącami wojsk przeciwko ok. 60 tys.) – Aleksandrem podczas ataku tureckiego skutecznie się bronił, fakt ten sprawił, iż hetman mógł ruszyć do ataku. Sam Miączyński związał Turków walką w rejonie pomiędzy klasztorem Teatynów a cerkwią ruską Mohiłą, gdzie nieprzyjaciel poniósł duże straty. Atanazy uratował syna hetmana. Cała bitwa zakończyła się wielkim sukcesem Polaków (w bitwie zginęło ok. 12 tysięcy żołnierzy wojsk tureckich, pomimo dziesięciokrotnej przewagi nad siłami polskimi). Nie była to jednak ostatnia bitwa, w której brał udział.

Był przy śmierci króla Jana III Sobieskiego oraz przy elekcji nowego króla. Był elektorem Augusta II Mocnego w 1697 roku z województwa kaliskiego[6], jako deputat województwa czernihowskiego podpisał jego pacta conventa. Poseł na sejm pacyfikacyjny 1699 roku z województwa wołyńskiego. Poseł na sejm 1701 roku i sejm z limity 1701-1702 roku z województwa wołyńskiego. W styczniu 1702 roku podpisał akt pacyfikacji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Poseł na sejm 1703 roku z województwa czernihowskiego.

Król August II Mocny w dowód zasług obdarzył go dożywotnią pensją w wysokości 6 tys. złotych polskich. Był konsyliarzem województwa bracławskiego w konfederacji sandomierskiej 1704 roku. Jako poseł województwa bracławskiego był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 roku. W 1713 roku został mianowany wojewodą wołyńskim, jednocześnie zrzekł się stanowiska podskarbiego na rzecz swojego zięcia Franciszka Ossolińskiego, który później został stronnikiem Stanisława Leszczyńskiego. Był wielokrotnie wybierany przez szlachtę na Sejm m.in. na sejm elekcyjny w 1697. Zarówno Jan III Sobieski jak i jego następca August II darzyli go sympatią.

Strona na Wikipedii

Artykuł na Muzeum Pałacu w Wilanowie