Pokazywanie postów oznaczonych etykietą cytaty. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą cytaty. Pokaż wszystkie posty

środa, 8 października 2025

Polska tolerancja wobec Żydów

Bogaty Żyd z Rzeczypospolitej w XVI wieku.
Portret imaginacyjny wygenerowany przez Copilot. 
 

Izaak ben Abraham z Trok o polskiej tolerancji wobec Żydów

„Jakoż na własne słyszeliśmy uszy, jak opowiadano i własnymi widzieliśmy oczami w dziełach autorów chrześcijańskich, iż w Anglii dopuszczano się w tych czasach wielkich okrucieństw; karzą srogą śmiercią wszystkich księży wiary papieskiej, wszystkich wyznawców i zwolenników tejże religii, a nawzajem tak samo postępują w Hiszpanii i we Francji, gdzie wyznawców nauki Marcina Lutra, tak okrutną śmiercią mordują, że każdemu, który o tym słyszy, włosy na głowie powstają. Lecz zdaje się, że to wszystko jest karą za ich grzechy, w wspomnianych bowiem trzech państwach, przelewano wiele krwi Izraelitów, bez najmniejszej przyczyny i prześladowano niewinnych do tego stopnia, że ich wygnano z krajów, gdzie się urodzili i przemieszkiwali tak, że ani jeden Izraelita tam nie pozostał.
Podobne postępowanie nigdy nie miało miejsca w Polsce, gdzie obecnie się znajdujemy. I owszem, tutaj pociągają do odpowiedzialności i surowo karzą tych, którzy im źle czynią lub szkodzą; tu nawet wspierają Żydów przychylnymi przywilejami, aby mogli mieszkać szczęśliwie i spokojnie. Królowie ziem tutejszych i ich dygnitarze (oby Bóg powiększył ich szczęście!) są miłośnikami wspaniałomyślności i prawości – toteż nie wyrządzają żadnego bezprawia lub krzywdy Żydom w ich krajach mieszkającym i dlatego też Bóg użyczył ziemi tej wielkiej potęgi i spokoju, tak dalece, że różniący się wiarą nie tchną ku sobie nienawiścią i nie wytępiają jedni drugich”.
Izaak ben Abraham z Trok (1533–1594) – pisarz polsko-karaimski, teolog judaistyczny, hebraista, lekarz i sofer (sekretarz) gminy karaimskiej w Trokach.

środa, 1 października 2025

Kadłubek o rządach i miłości Ojczyzny ...

Wincenty Kadłubek.
Ryt. J. Ligber (1803)

"Źle innym rozkazuje, kto sam sobie nie nauczył się rozkazywać; nie jest bowiem godzien zwycięskiej chwały ten, nad którym zgraja namiętności triumfuje".

"Czego podejmujemy się z miłości ojczyzny, miłością jest, nie szaleństwem, męstwem, nie zuchwałością; bo mocna jest miłość jak śmierć...”.

"Kronika Polski" (łac.Historia Polonica) Wicentego Kadłubka (pocz. XIII wieku) - odpowiedź Aleksandrowi Macedońskiemu.

 

wtorek, 22 listopada 2022

Księcia Poniatowskiego pożegnanie z Wojskiem (1792)

Książę Józef Poniatowski jako dowódca wojsk koronnych.
Mal. J. Grassi.
 

List Jaśnie Oświeconego Księcia Józefa Poniatowskiego do Wojska Polskiego po odebranej dymisji , z pożegnaniem, dnia 16 sierpnia 1792.

Zdawałoby mi się uchybić wdzięczności i zaręczenia, które Wam uczyniłem szanowni i odważni Koledzy moi, gdybym Wam nie doniósł i dał sprawy z postępku mojego. Otrzymawszy najłaskawszą od Najjaśniejszego Pana dymisję moją służyć przestałem, lecz kochać Was i Waszą przyjaźnią chlubić się nigdy nie przestanę. Była to Wojna Święta, bo żołnierz walczył nie za Dumę swojego Króla, lecz za swobody Ojców swoich i całość ziemi w której się urodził. Okoliczności utruły nadzieje nasze, obca przemoc i Duma kilku Obywateli, którzy w osobach swoich przywykli uważać, przyprowadziły rzeczy do dawnej postaci; zatem lubo nie pobici, lubo nie zwyciężeni błąkać się musiemy i szukać obcej ziemi. Mundur nasz stanie się odtąd smutnym odzieniem, bo nie jest więcej znamieniem prawdziwego powołania sławy i obrony Ojczyzny. Trudno żyć w społeczeństwie ludzi, z których jedni znajdą słodycz, czyniąc ofiarę Pysze i Ambicji swojej z krwie Rodaków, drudzy wiecznej niesławy zostali okryci Cechą za przewinienia, których czystość powołania żołnierskiego znosić nie może. To czucie śmiało i głośno zaręczam, prześladowania bowiem wzgardę tylko na siebie ściągają, tej zaś zemsty, która na szlachetnym gruntuje się przekonaniu niezmrużonym czekam okiem. Przykład niepodległości, nieposłuszeństwa który nam zostawili nie skazi bynajmniej Dusz naszych, jest to trucizna w powołaniu naszym. Jeżeliśmy Ramieniem naszym Ojczyzny zbawić nie mogli, przynajmniej tej zbrodni Ojczyzna nam nie wyrzuci. Ostatni raz Wam tę Cnotę zalecam – Przyjaźni którą mi przyrzekliście, przypominam. Rozbrat z niemi a nieśmiertelny dla Was szacunek i przywiązanie zaręczam.

Źródło

niedziela, 6 listopada 2022

Książę Komendant o szlachectwie ....

Książę Adam Kazimierz Czartoryski.

Książę Komendant o szlachectwie:
„Czy dosyć jest być szlachetnie urodzonym? — Pewnie że nie dosyć; urodzenie z cnotą i przymiotami złączone, jest zaszczytem. Szlachectwo zaś bez cnót i przymiotów ustawnym jest zarzutem. Jako człowiek poczciwy, mężny, dobroczynny, litościwy, największego wart szacunku, tak najpodlejszem jest stworzeniem szlachcic niepoczciwy, dumny, przewrotny, okrutny, nielitościwy. Chełpić się ze szlachectwa lub gardzić tymi, którzy szlachtą się nie urodzili, a osobliwie wyrzucać im to na oczy, ostatnią jest podłością“

Książę Adam Kazimierz Czartoryski, „Katechizm moralny dla uczniów Korpusu Kadetów”.

piątek, 24 czerwca 2022

Interesy Rzeczypospolitej

Stanisław Konarski. 
Ryt. K. Minter (1826).

Interesy Rzeczypospolitej według Stanisława Konarskiego

Każda Rzplita winna mieć na względzie przede wszystkim swoją rację polityczną i swoje interesy a potem dopiero mieć wzgląd na rzeczy cudze (…) wielcy sąsiedzi (…) szukają nie naszego lecz swego pożytku.
-----------------
Stanisław Konarski, Listy poufne podczas bezkrólewia (Epistolae familiares sub tempus interregni, 1733)

niedziela, 1 maja 2022

Paweł Włodkowic "O prawach niewiernych"

Wystąpienie Pawła Włodkowica na Soborze w Konstancji (1414-18).
Na pierwszym planie Zawisza Czarny z Garbowa.
Rys. Sz. Kobyliński.

Paweł Włodkowic "O prawach niewiernych"
"Nie wolno niewiernym, choćby nawet nie uznawali cesarstwa rzymskiego, zabierać państw ich, posiadłości lub przywilejów, ponieważ bez grzechu za sprawą Boga je posiadają, który to wszystko bez różnicy stworzył dla człowieka, którego ukształtował na swój obraz. (...) Pisma cesarskie udzielone krzyżowcom z Prus albo innym w sprawie zajęcia ziem niewiernych żadnych im nie dają praw, ale raczej oszukują wiernych w Chrystusie, ponieważ nikt nie daje nic z tego czego nie posiada, ani też tego rodzaju dokumenty, ani papieży, ani cesarzy nie mogły im dać jakichkolwiek uprawnień, szczególnie przeciw prawu naturalnemu i Bożemu.(...) Wszelkie prawo naturalne, boskie, kościelne i świeckie potępia zwalczających tych, którzy pragną żyć w pokoju".
"Nie należy niepokoić ani osób, ani majątków niewiernych, którzy chcą spokojnie żyć między chrześcijanami (...) Niewiernym wolno bez popełnienia grzechu władać posiadłościami i majątkami oraz dzierżyć władzę, gdyż wszystkie te rzeczy stworzone zostały nie tylko dla wiernych [chrześcijan], ale dla wszystkich istot rozumnych".
Paweł Włodkowic z Brudzenia (fragmenty z "De potestate papae et impertoris respectu infidelium").

niedziela, 17 października 2021

Policzym ich


Hetman Jan Karol Chodkiewicz.
Mal. Jan Plersch.
(ze zbiorów Zamku w Kurniku)

Policzym ich, jak ich pobijem.

Odpowiedź hetmana Jana Karola Chodkiewicza przed bitwą pod Kircholmem, kiedy doniesiono mu o wielkiej przewadze Szwedów.

sobota, 25 lipca 2020

Dulce et decorum


“Wprawiali nas za młodu, abyśmy nie byli wyrodkami od przodków swoich, wystawiając nam i na oczy, jeszcze w dziecinnym będąc wieku, wielką sławę ich, odwagę i ochotę na zaszczyt Kościoła Bożego i Ojczyzny, kazawszy nas zaraz z abecadłem tego wiersza uczyć z nagrobka naszego pradziada: O quam dulce et decorum est pro patria mori!" (O jakże słodko i zaszczytnie jest dla Ojczyzny umierać!).

Jan III Sobieski

(owym pradziadem był hetman Stanisław Żółkiewski)

Mikołaj Leon Sapieha

Mikołaj Leon Sapieha herbu Lis (ur. 1644, zm. 1685) - uczestnik bitwy  pod Wiedniem, kolejno: kasztelan wołyński i wojewoda bracławski.   ...